Lừa đảo công nghệ đang nhắm đến cả học sinh: Điều trẻ cần không chỉ là kiến thức mà còn là kỹ năng tự bảo vệ

Một vụ việc vừa xảy ra tại Hà Nội một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về các hình thức lừa đảo công nghệ ngày càng tinh vi, trong đó học sinh cũng đang trở thành mục tiêu của các đối tượng xấu.

Theo thông tin được đăng tải trên mạng xã hội, một nữ sinh tại Hà Đông (Hà Nội) đã nhận được cuộc gọi từ các đối tượng giả danh cơ quan chức năng. Chúng liên tục đưa ra những thông tin cá nhân chính xác, tạo dựng kịch bản tinh vi và gây áp lực tâm lý, khiến em tin rằng mình đang liên quan đến một vụ án.

Trong trạng thái hoảng loạn, nữ sinh đã lấy tài sản trong gia đình để thực hiện theo hướng dẫn của các đối tượng. May mắn, sự việc được phát hiện và ngăn chặn kịp thời trước khi thiệt hại nghiêm trọng xảy ra.

Dù đây là một trường hợp cụ thể, nhưng phương thức lừa đảo này không còn mới và đang ngày càng nhắm đến nhiều nhóm đối tượng, trong đó có học sinh.

Kẻ lừa đảo không cần trẻ thiếu thông minh

Nhiều người đặt câu hỏi: "Vì sao một học sinh lại có thể tin vào những lời nói vô lý như vậy?"

Thực tế, điều các đối tượng lừa đảo khai thác không phải là sự thiếu thông minh.

Chúng khai thác tâm lý hoảng sợ.

Một cuộc gọi bất ngờ.

Những thông tin cá nhân được đọc chính xác.

Những lời đe dọa về trách nhiệm pháp lý.

Yêu cầu giữ bí mật với gia đình.

Áp lực phải đưa ra quyết định ngay lập tức.

Khi bị đặt vào trạng thái căng thẳng, khả năng suy nghĩ logic và đánh giá tình huống của con người sẽ giảm đi đáng kể. Không chỉ trẻ em, ngay cả người lớn cũng có thể trở thành nạn nhân nếu mất bình tĩnh trước những tình huống tương tự.

Trong thời đại số, biết sử dụng công nghệ thôi là chưa đủ

Nhiều trẻ em hiện nay có thể sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội hoặc các ứng dụng trực tuyến rất thành thạo.

Tuy nhiên, sử dụng công nghệ thành thạo không đồng nghĩa với việc biết cách sử dụng công nghệ an toàn.

Một cuộc gọi giả danh.

Một đường link lạ.

Một tin nhắn yêu cầu xác minh tài khoản.

Hay một lời đề nghị "giữ bí mật với bố mẹ".

Đều có thể trở thành cái bẫy nếu trẻ chưa được trang bị kỹ năng nhận diện và xử lý.

Đó cũng là lý do giáo dục hiện đại ngày càng nhấn mạnh vai trò của năng lực số – không chỉ dừng lại ở việc biết sử dụng thiết bị công nghệ, mà còn là khả năng tự bảo vệ bản thân trên môi trường số.

Cha mẹ cần dạy con điều gì?

Thay vì chỉ dặn con "đừng nghe người lạ", phụ huynh nên cùng con luyện tập cách xử lý những tình huống có thể xảy ra trong thực tế.

Trẻ cần được hướng dẫn để ghi nhớ những nguyên tắc cơ bản như:

• Bình tĩnh khi nhận được những cuộc gọi hoặc tin nhắn bất thường.

• Kiểm chứng thông tin trước khi tin hoặc làm theo bất kỳ yêu cầu nào.

• Không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản hoặc tài sản theo yêu cầu của người lạ.

• Không chuyển tiền hoặc xử lý các vấn đề liên quan đến tài sản của gia đình khi chưa có sự đồng ý của bố mẹ.

• Chủ động báo ngay cho bố mẹ, thầy cô hoặc người thân nếu cảm thấy lo lắng hoặc nghi ngờ.

Những nguyên tắc tưởng chừng đơn giản này có thể giúp trẻ tránh được rất nhiều rủi ro trong môi trường số.

Những cuộc trò chuyện nhỏ có thể tạo nên "lá chắn" lớn

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, kỹ năng tự bảo vệ không thể hình thành chỉ sau một buổi học hay một lời nhắc nhở.

Điều quan trọng là cha mẹ thường xuyên trò chuyện với con về những tình huống có thể gặp trong cuộc sống.

Chẳng hạn:

• Nếu có người gọi điện tự xưng là công an và yêu cầu con giữ bí mật, con sẽ làm gì?

• Nếu có người yêu cầu con chuyển tiền để "chứng minh mình vô tội", con sẽ phản ứng như thế nào?

• Nếu con cảm thấy sợ hãi hoặc bị đe dọa, con sẽ tìm đến ai để được giúp đỡ?

Thông qua những tình huống giả định, trẻ sẽ dần hình thành thói quen bình tĩnh suy nghĩ, biết tìm kiếm sự hỗ trợ và đưa ra quyết định an toàn hơn.

Năng lực số là năng lực sống của thế kỷ 21

Trong bối cảnh các hình thức lừa đảo công nghệ ngày càng tinh vi, việc trang bị cho trẻ năng lực số không còn là lựa chọn mà đã trở thành một yêu cầu cần thiết.

Một đứa trẻ biết sử dụng công nghệ là chưa đủ.

Điều quan trọng hơn là trẻ biết nhận diện rủi ro, kiểm chứng thông tin, suy nghĩ phản biện và tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy trên không gian mạng.

Đó cũng chính là nền tảng để các em trở thành những công dân số an toàn, có trách nhiệm và tự tin trong thời đại số.